Ana Sayfa Kategoriler Editör İletişim  

   Alfabetik Arama
A B C Ç D
E F G H I
İ J K L M
N O Ö P R
S Ş T U Ü
V Y Z



   Ekstra
     müstear isimler
     peygamberler
     Asr-ı Saadet'te Türkler
     basında biyografi.net
     Biyografi Nedir?
     neden biyografi.net
     sizin biyografiniz
     cv nasıl hazırlanır ?
     genel biyografi kitapları
     takma adlar
     editör



 Linkler 
   Biyografi Tv
   facebook/Biyografi Net
   twitter.com/biyografinet
   Biyografi Atölyesi
   boğazdaki aşiret
   biyograf
   biyografi kitabı
   www.biyografianaliz.net
   biyografimarket.com

   Biyografi Arama

  

isim ara soyadı ara
 
   
   

     Biyografi Market İçerik  
KİTAP BİYOGRAFİ
 Portre Anlatı
 Günlük
 Biyografi Dosya
 Mektup
 Kronoloji
 Kim Kimdir
 Anı-Hatırat
 Otobiyografi
 Biyografi Genel
 Şecere
 Biyografik Araştırma
 Gezi-Seyahat
 Biyografik Roman
 Biyografik Şiir
FOTOĞRAF
 Görsel Kitap
 Biyografik Fotoğraf
 Şehir Fotoğraf
 Tarihi Eser Fotoğraf
  SAHAF KİTAP
  KAYNAKÇA
 Kaynak Tarama-Kupür
 Bibliyografya
 DVD-CD-VCD
 Biyografi Belgesel
 KİTAP GENEL
 Türkçe Dil Öğretimi
 Kaynak-Çeviri

Daha Fazlası BiyografiMarket.com'da



Facebook da paylaş Twitter da paylaş Live da paylaş

Sinemhan Bedirhan

Celadet Bedirhan Kızı


siyasetçi



Şam’da Fransız rahibe okulunda okudu. 13 yaşında babası Celadet Bedirhan'ı kaybetti.

1960 yılında evlendi. 1974’e kadar eşiyle Kerkük’te yaşadı. Kürdistan Kadınlar Derneği’nin başkanlığını yaptı. 1974-2006 yılları arasında Bağdat’ta yaşadı.

1980-1995 yılları arasında Birleşmiş Milletler’e (BM) bağlı uluslararası bir okulda Fransızca öğretmenliği yaptı.

Kürdistan İş Kadınları Derneği’nin Onursal Üyesi.

2006 yılında Erbil’e yerleşti. 2013 yılında Fransa’nın Rejion Denore ödüle layık görüldü.

Kürtçe’nin yanı sıra Fransızca, Arapça ve Türkçe biliyor.




SÖYLEŞİ

Mîr Celadet'in kızı Sînemxan: Biz oyun oynamak isterdik, Cegerxwîn bize şiirlerini verirdi
Deniz Dersîmî / Mihemed Dergelê
Bas Gazetesi 14/03/2017

BAS - Mîr Celadet ile Rewşan Bedirxan’ın kızı Sînemxan Bedirxan’ı Erbil’in Enkawa semtindeki mütevazi evinde ziyaret ediyoruz. İlerleyen yaşına rağmen bizi kapıda bembeyaz saçları, ince endamıyla neşeli, enerjik ve dimdik bir kadın karşılıyor. Kendisiyle kısa bir sohbet asıl amacımız... Ancak tarihe tanıklık etmiş bir çınarla bunu kısa sürede yapmak ne mümkün… Sînemxan Bedirxan’ın evi, onun yumuşak dili adeta bize bulunduğumuz zamanı unutturuyor.

Sohbetin başında bizi tatlı bir sertlikle uyarıyor Sînemxan: ‘‘Benim evimde iki şey yasaktır. Uymayana ceza kesilir. Bir; Türkçe konuşmak, iki; yemeğini bitirmemek. Eğer uymazsanız 5 bin dinar ceza keserim ona göre.” Sînemxan, Şerefattin Elçi’nin, evine geldiğinde “Ben çok Türkçe konuşuyorum paramı peşin vereyim” dediğini de bizimle gülümseyerek paylaşıyor.

Sînemxan’ın en hassas olduğu konulardan biri anadili: Kürtçe…

Sînemxan kendisini şöyle tarif ediyor: ‘‘Ben Kürt’üm ve hep Kürt kalacağım. Her ne kadar ülkemden uzakta, ailem bana şirin Kürtçe’nin yanı sıra Fransızca, Arapça ve Türkçe öğretmiş olsa da ben hep anadilimi konuştum. Çünkü insan çocukken öğrendiği anadilini asla unutmuyor. Bana, ‘Nasıl Türkçe öğrendin?’ diyorlar. Ben de bilmiyorum. Annemin annesinin annesi hiç Kürtçe bilmezdi. Galiba ordan öğrendim. Elbette diğer dilleri de bilmek çok faydalı ama sürekli düşmanın dilini konuşmak doğru değil. Ben Şam’da doğdum. Şam’da Fransız rahibe okulunda okuyan tek Kürt öğrenci olmama rağmen hiçbir zaman dilimi unutmadım. İnsan kimliğiye, diliyle başı dik olmalı, onur duymalı. Ama şimdi çok iyiyiz çok şükür, ülkemizde kendi dilimizi özgürce konuşabiliyoruz. Bu çok önemli…”


Biraz anılara dalıyoruz, Sînemxan’ın tarih kokan mistik evinde. Parça parça anlattığı anıların peşinden kâh Şam’daki mütavezi evlerine, kâh memleketi Cizre’ye gidiyor, kâh Erbil’deki evine konuk oluyoruz.

“Biz oyun oynamak isterdik, Cegerxwîn bize şiirlerini verirdi”

Babası Celadet Bedîrxan hayatta iken Şam’daki sürgündeki evlerinde ünlü Kürt sanatçı, siyasetçi ve yazarları konuk ettiklerini ifade ederek, şöyle devam ediyor: “Babam hayattayken evimiz bir divan gibiydi. Cizre’den Kürdistan’ın çeşitli yerlerinden insanlar evimize gelirdi. Mala Haco Axa, Mala Cemîl Paşa, Mala Hozan Beg, Mustafa Beg… Tanınmış ailelerle ilişkimiz vardı. Cegerxwîn, Dr. Nureddîn Zaza, Dr. Nurî Dersimî… Bu Kürt yurtseverlerinin evimize gelişi bizim hayatımıza büyük etki etti.”

Cegerxwîn’in evlerine geldiğinde sürekli kendisini ve kardeşini şiirleri ile imtihan ettiğini gülerek anlatan Sînemxan, ‘‘Ben ve kardeşim, Çemşît Cegerxwîn gelince kaçardık. Bize ezberlememiz için şiir veriyor sonra da okumamızı istiyordu. Cegerxwîn’in oğlu bana ‘Cegerxwîn düşmanımızdı’ dediğimi hatırlattı. Evet öyleydi çünkü. Biz oynamak isterdik, o bize şiirlerini verirdi.. Kürt büyükleri evimizde hep Kürdistan davasından bahsederlerdi. Ben küçüktüm tabi o zamanlar. Babam öldüğünde 13 yaşındaydım ve babam ölünce de bu ziyaretler devam etti” diyor.

1956’da Irak’ta yaşanan siyasi çalkantılardan dolayı Güney Kürdistanlı siyasetçilerin de evlerine geldiğini söylüyor Sînemxan. Bunlar arasında hatırladığı isimler ise şöyle sıralıyor: Mam Celal, Dr İzzettin, Elî Fetah Dizeyî, Habîb Kerîm... Sînemxan, “Hepsini Şam’dan tanıyorum. Onlar da sürgün edilmişlerdi” diyor. Araya girerek “Sînemxan, o vakit kaç yaşındaydınız?” diye soruyoruz. O da “O vakitler 19 yaşındaydım. Ben eve gelen misafirlere hizmet ediyordum, sohbetleri dinliyordum’’ şeklinde yanıtlıyor.

Babasının vefatı ile büyük sıkıntılar yaşayan Badirxan ailesinin annesi Rewşan Bedirxan’ın hiçbir yardım kabul etmeden, ayakları üzerinde durma mücadelesinden şöyle bahsediyor Sînemxan: “Babam vefat ettiğinde yaşamımız çok etkilendi.. Üç kardeş yabancı okullarda okuyorduk. Herkes anneme ‘Çocuklarını devlet okuluna ver’ dese de, annem kabul etmedi. ‘Çocuklarımın psikolojisi kötü etkilenir’ diyerek reddetti. Babam el yapımı halıları çok severdi. Vefatından sonra evde birkaç tanesini eksildiğini gördük.. Annem bizi okutabilmek için satmıştı.”

Sürekli Kürdistan davasının tartışıldığı bir ev…

1927’de Xoybûn örgütünün kurulmasıyla evlerinin sürekli Kürdistan davasının tartışıldığı bir ev haline geldiğini söylüyor Sînemxan.

Sînemxan, 1960’da evlendiği eşinin mühendis olması nedeniyle 1974’e kadar Kerkük’te yaşıyor. 1974’de Kürt oldukları için Kerkük’ten Irak hükümetince sürgün edildiğinde Kürdistan Kadınlar Derneği’nin başkanlığı yapıyor. 1974-2006 yılları arasında Bağdat’ta yaşmış Sînem Bedîrxan. 1980-1995 yılları arasında Birleşmiş Milletler’e (BM) bağlı uluslararası bir okulda Fransızca öğretmenliği yapmış.

2006 senesinde Erbil’e yerleşiyor, 2013 yılında ise Fransa’nın Rejion Denore özel ödüle layık görülüyor Sînemxan. Kuzey Kürdistan’a ilk gidişini bize şöyle anlatıyor: “1967 senesinde ilk kez babamın amacasının kızını görmek üzere arabayla Kürdistan’dan İstanbul’a gittik. Memleketim Cizre’den geçerken uzaktan Birca Belek’e baktık. girmek yasaktı çünkü Türk askerleri vardı. Uzaktan bakakaldım. Gözyaşlarımın süzülmesine engel olamadım. Gençten bir delikanlı rahmetli kardeşime sordu: ‘Bu kadın neden ağlıyor?’ Kardeşimin ‘Bu, Mîr Bedirxan’ın torunudur’ demesiyle, 10 dakika içinde tüm Cizre bizim geldiğimizi duydu. Ve çevremize toplandı. Herkes bizi evine davet etti. Oradan Diyarbakır’a geçtik. Orada da çok ilginç bir anım var. Şerbet satan bir genç Kürtçe konuştuğumuzu görünce bizden para almadı. Nereye gitsek Kürtçe konuştuğumuz için insanlar bizden para almadılar. Düşünün, 1967’nin Diyarbakır’ı bu. Ama şimdi Diyarbakır’ın üçte biri Kürtçe konuşmuyor maalesef. Ne zaman İstanbul’a gitsem hangi lokantaya girsem Kürtçe konuşurum. Garsonların neredeyse hepsi ile Kürtçe konuşuyorum. Böyle giderse ‘Kürdistan’ın başkenti İstanbul’dur diyeceğiz’’ diye sitemde bulunuyor Sînemxan.

“Kürt dilinin en çok korunduğu yer Güney Kürdistan’dır”

Kürdistan parçaları arasında Kürt dilini en çok koruyan parçanın Güney Kürdistan olduğunu söyleyen Sînemxan, ‘‘Bağdat radyosunda eskiden Kürtçe bölüm vardı. Bağdat’ta üniversitelerde de Kürtçe bölümler bulunurdu’’ diyor ve bunun da Güney Kürdistan’ı olumlu yönde etkilediğini söylüyor.

Siyasetle ilgili hiçbir soruyu yanıtlamayan Sînemxan’ın Kürt siyasi partilerine tek sözü var o da birlik olmaları. Cîgerxwîn’in şu mısraları ile özetliyor isteğini: “Eger em nebin yek, em herin yek bi yek.” (Bir olamazsak yok olacağız bir bir.)


Sînemxan, babası ve annesinin çıkardığı gazetelerden bugüne Kürt basının gelişmesinden memnuniyet duyduğunu ancak internet ve sosyal medyanın gazete kültürünü bitirdiğini belirtiyor. Sînemxan, “Bizim çocukluğumuzda aldığımız en güzel hediye kitap olurdu. Şimdi de hala gazeteyi kağıt basımda okumayı severim’’ diyor. Sînemxan’ın evi adeta küçük bir müze gibi. Büyük bir çeviklikle, tarihi belge, fotograf ve eşyalarla dolu iki katlı evinin odalarını tek tek gezdiriyor. Ailesinden yadigar kalan herşeyi büyük bir özenle saklamış Sînemxan. “Evimde bir tarih var. Büyük bir arşiv var. Dedemin el yazısıyla yazdığı şiiri var mesela: ‘Bir garip avanak oldum be kesim/Nerdesin zevk-i hayatım Çerkezim.’ Bu şiiri dedem büyükannneme yazmış. Şimdi kimse yazıyor mu bu şiirleri?’’ diyor Sînemxan.

“Benden sonra ne olacak bilmiyorum…”

Çok eskiden kalan adres defterinde Mela Mistefa Barzani’nin Amerika’daki adresi ve telefon numarasının kayıtlı olduğu sayfa bile saklı. 1978’de almış o adresi… Sînemxan, “Ama benden sonra ne olacak bilmiyorum. Bir müze kurulmasını istedim ama olmadı. Bu eşyalar benim şahsi mülküm değil, Kürdistan halkının tarihinden bir kesit.


Maalesef gerekli ilgiyi göremedim” diyor. 1970 yılında babasına ait özel bir kitaplığı Bağdat’ta Kürt Enstitüsü’ne veriyor Sînemxan. Ancak müzede çürümeye bırakıldığını görünce eşyaları geri alıyor. Yüreği el vermemiş. Babasının köstekli saatinden tutun da, ava giderken kullandığı fişekler, Salih Bedirxan Bey’in mühürü, Mîr Bedirxan’ın hançeri, saymakla biteremeyeceğiz bir tarih ve arşive kadar.

Sînemxan, “Bende 1927’de Xoybûn örgütü kurulduğunda yapılan ilk Kürdistan bayrağı evimde saklı. Şimdiki gibi güneşinin ışınları 21 değil, saydık 16 olarak çizilmiş. Ama neden olduğunu hala çözmüş değilim” diyor. Sînemxan’ın evinin duvarlarda tarihi fotograflar da var. Babasının, annesinin, Birca Belek’in fotoğrafları…

“Tarih dolu yaşamınızda yapmak isteyip de yapamadım dediğiniz ne kaldı?” diye soruyoruz Sînemxan’a, ‘‘Birincisi, bir müze yapmak. İkincisi, Bedirxanlar üzerine ansiklopedi yapmak’’ diye cevaplıyor bizi.

“21 Mart’ta 79’uma basacağım”

Çok zevkle kendisiyle geçirdiğimiz birkaç saat sonrasında adeta yanından ayrılmak istemiyoruz. Bazen kısa şiirler, bazen Kürtçe bir türküden alıntılarla kişiliği kadar renkli bir buluşma gerçekleştiriyoruz. “Yaşınız kaç?” diye sorduğumuzda yine yarı şaka yarı ciddi edasıyla “Ne yapacaksınız yaşımı?” diyor.


Sonra dayanımıyor, “21 Mart’ta 79 yaşıma basacağım” Sînemxan, Kürdistan Bölgesi’nde hala çok aktif. Birçok öğrenciye burs vermiş, okumalarına destek olmuş. Kadın çalımalarına çok duyarlı. Kürdistan İş Kadınları Derneği’nin Onursal Üyesi ve evi hala Şam’daki baba evindeki geleneği sürdürüyor. Orada olduğumuz süre içinde Arap komşularından tutun da Kürt dostlarına kadar birçok misafir gidip geliyor. Kendisini daha fazla meşgul etmek istemiyor ve bir müzeye dönüştürdüğü tarih kokulu evinden ayrılırken, onu bir daha göreceğimizi ve konuşulacak çok şeyin olduğunu bilerek ayrılıyoruz…



Siz de biyografi.net'te yer alabilirsiniz
"
İyi ki, biyografi.net var!" 



biyografi.net
    İngilizce Biyografi
   English Biography

    ünlü kadınlar

   Nasreddin Hoca
  ben de biyografi.net'teyim
  fıkralardan seçmeler



   Makaleler
   BULGARİSTAN TÜRK YAZARLARININ BULGARCA ESERLERİ
   Afrika Kitaplığı
   Rusya'daki en etkili 100 Müslüman listesi
   Teröre karşı 1071 akademisyen
   Irak’ta Türkmen Partiler
   Millî Birlik Komitesi Üyeleri
   KKTC Başbakanları
   KKTC 100 Sanatçı
   2019 Yerel Seçimleri İl Belediye Başkanları
   TBMM Azınlık Milletvekilleri

  Biyografik Takvim
ocak şubat mart
nisan mayıs haziran
temmuz ağustos eylül
ekim kasım aralık

    Tanıtım

    Tanıtım


   İletişim
BİYOGRAFİ NET YAYINCILIK
Tel: 0542 235 72 49



[email protected]

Etimesgut Vergi Dairesi
11512253662
Tasarım: Nihat Çeliker www.webofisi.com  

 

Ana Sayfa İletişim Künye Bu Sayfayı Yazdır Sık Kullanılanlara Ekle E-ticaret
Powered By Webofisi.com