Ana Sayfa Kategoriler Editör İletişim  

   Alfabetik Arama
A B C Ç D
E F G H I
İ J K L M
N O Ö P R
S Ş T U Ü
V Y Z



   Ekstra
     müstear isimler
     peygamberler
     Asr-ı Saadet'te Türkler
     basında biyografi.net
     Biyografi Nedir?
     neden biyografi.net
     sizin biyografiniz
     cv nasıl hazırlanır ?
     genel biyografi kitapları
     takma adlar
     editör



 Linkler 
   Biyografi Tv
   facebook/Biyografi Net
   twitter.com/biyografinet
   Biyografi Atölyesi
   boğazdaki aşiret
   biyograf
   biyografi kitabı
   www.biyografianaliz.net
   biyografimarket.com

   Biyografi Arama

  

isim ara soyadı ara
 
   
   

     Biyografi Market İçerik  
KİTAP BİYOGRAFİ
 Portre Anlatı
 Günlük
 Biyografi Dosya
 Mektup
 Kronoloji
 Kim Kimdir
 Anı-Hatırat
 Otobiyografi
 Biyografi Genel
 Şecere
 Biyografik Araştırma
 Gezi-Seyahat
 Biyografik Roman
 Biyografik Şiir
FOTOĞRAF
 Görsel Kitap
 Biyografik Fotoğraf
 Şehir Fotoğraf
 Tarihi Eser Fotoğraf
  SAHAF KİTAP
  KAYNAKÇA
 Kaynak Tarama-Kupür
 Bibliyografya
 DVD-CD-VCD
 Biyografi Belgesel
 KİTAP GENEL
 Türkçe Dil Öğretimi
 Kaynak-Çeviri

Daha Fazlası BiyografiMarket.com'da



Facebook da paylaş Twitter da paylaş Live da paylaş

Usein  Kürkçi

akademisyen, yazar


Kırım Türk Edebiyatı



23 Ocak 1905 tarihinde Kırım'ın Bahçesaray şehrinde Arslan-Ağa Mahallesi'nde doğdu. Kürkçüler esnafının ustabaşı Osman Molla Sali oğlu Kürkçi'nin oğludur. İlk eğitimini mahalle mektebinde Yaqub Şakir-Ali'de yaptı. Sonra Zemstvo Mektebi'nde okudu. 1918 senesinde Bahçesaray'da açılan İ. Gasprinskiy Darülmüallimin'de eğitimine devam etti.

1922 senesinde Akmescit'te Rus Numune Orta Mektebi'nde okudu. Bakü'de Azerbaycan Pedagoji Enstitüsü'nün Tarih-Edebiyat Fakültesi'ni bitirdi.

Kırım'a döndü. Bir kaç yıl öğretmenlik yaptı. Kırım Pedagoji Enstitüsü'nün Dil ve Edebiyat Fakültesi'nin Yüksek Bölümü'nde 1934 senesinde bitirdi. Kırımtatar Dili Grammerinin Esasları üzerinde çalıştı. Kırım Pedagoji Enstitüsü'nde doçent oldu.

Kırımtatar Dili İmla Lügatı (1936) ve Terminolojik Lügatı'nı Latin elifbesi esasına göre hazırladı.

1937 senesinde sekiz yıl hapse mahkum edildi. Hapisten sonra Fergana vilayetinin Marğılan şeherine geldi. Emine Asanovağa ile evlendi. 1949 senesi Mart ayında ikinci kere hapsedildi. 1955 senesi Eylul ayında ikinci defa sürgün edildi.

Sürgünlükten azat olunduktan sonra 1965 senesine kadar Marğılan şehrinde Rus dili hocası olarak çalıştı. İmla Kaideleri üzerine çalışmaya devam etti. 1980 yılında 'Rusça-Kırımtatarca ve Kırımtatarca - Rusça Frazeölogizmlernin Ekvivalent (tıpqınlıq) Luğatları'nı ve 'Qırımtatar Dilinin Grammatika Terminleri Lügatı' hazırladı.

27 Kasım 1996 tarihinde Marğılan'da vefat etti.





HAKKINDA YAZILANLAR

Edebiy tilimizniñ buük ustası Usein Kürkçiniñ doğğanınıñ 100 yıl toluvı münasebetinen
Ş. Asanov

Qırımtatar halqınıñ yigirminci asırda icat etken ziyalılar arasında Usein Osmanoviç Kürkçi ayrı yerde tura. O Qırımtatar edebiy tiliniñ imla qaidelerini, grammer esaslarını yazğan, imla, terminler ve frazeölogiya luğatlarını tertip etken, Rus ve çetel klassik edebiyatından tercimeler yapqan, ozü de acayip ikayeler yazğan munevverlerimizden biridir.

Usein Kürkçi 1905 senesi Ocak 23-te Bağçasaray şeerinde Arslan-Ağa maallesinde kürkçiler esnafınıñ usta başı Osman molla Sali oğlu Kürkçiniñ qorantasında doğa. Başlanğıç bilgilerini maallelerindeki mektepte Yaqub Şakir-Alide, soñra zemstvo mektebinde ve 1918 senesi Bağçasaray da açılğan İ. Gasprinskiy adına darülmüalliminde Yagya Naci Bayburtlu, İbraim Meinov, Usein Badaninskiy, İbraim İlmiy, Şeyh Vehbi kibi belli ocalarla tanış ola.

Qırımtatarlarnıñ o zamandaki medeniy ayatı qaynağan Bağçasarayda yaş Usein halqımıznıñ pek çoq ileri adamlarını kore ve tanıy edi. Şu cumleden İsmail Gasprinskiyni de defalarca toylarda körgen edi. Onıñ aytqanlarına kore, İ. Gasprinskiy çağırılğan toy azbarına kirgende, çalğıcılar onıñ (İsmail Beyniñ) sevgen avası – «Aqsaq Timurnıñ marşı»nı icra ete, toynıñ cemaatı ise onı ayaqqa turıp qarşılay eken.

1922 senesi Aqmescitte Rus nümüne orta mektebiniñ soñki sınıfında oquğan soñ, Bakuğa kete, anda Azerbaycan pedagoji institutınıñ tarih-edebiyat fakültetine kire, belli alimler: şarqşınas, akademik V. Bartoldnıñ, professorlardan İ. İkmetniñ, B. Çobanzadeniñ, G. Gubaydulinniñ oglerinde tasil kore. Bu yıllarda Rus ve çetel klassik edebiyatından bir sıra tercimeler yapa. İnstitutnın bitirip Qırımğa qayta, bir qaç yıl Qırımtatar mekteplerinde, «Oquv işleri» metodik ve içtimaiy-edebiy gazetesiniñ edebiyat bölüginde çalışa soñra Qırım pedagoji institutınıñ til ve edebiyat fakültetiniñ yuksek bolumunda oquy.

1934 senesi, yuksek bolumu bitirgen soñ, «Qırımtatar tili grammeriniñ esasları» mevzusında dissertatsiya qorçala ve Qırım pedagoji institutında doçent vazifesinde, aynı zamanda A.S. Puşkin adına til ve edebiyat ilmiy-tedqiqat institutısinde ilmiy hadimi olıp çalışa. Bunıñnen beraber bu yıllarda Qırımtatar tiliniñ birinci imla luğatını (1936 senesi), terminölogik luğatlarnı tertip etüv (latin elifbesi esasında), derslikler yazuv ile meşğul oldı, butün Qırım ilmiy til konferentsiyasında (1934 senesi) «Edebiy tilimizniñ grammatik esasları hususında» mevzuda marüzanen çıqışta bulundı.

Amma 1937 senesi Usein Kürkçiniñ semereli icadiy faaliyeti birden uzüldi. Pek çöq ileri adamlarnı kibi, enkavede onı 5810-11 madde mucibi kabaatlanndan, sekiz yıl muddetine ukum ete. Dokuz buçuk yılı lağerde keçe. Sonra azat etile, Ferğana vilyaetinin Marğılan şeerindeki doğmuşlarını kelip tapa. Mında yaşağan eki buçuk yılı içinde Kırım pedağoji institutısının kimya - bioloğiya fakultetini bitirğen ocapçe Emine Asanovağa ile evlene. Yanı ayat başladım değende, 1949 senesi martta ekinci kere Devlet telikelu insanları inceluv komiteti tarafından kapatıla. Bu sefer Krasnoyarsk ulkesindeki Dolğiy most koyune edebiy surğunlikke ukum etile. Ozyu surğun etilğen son, omur arkadaşı Emine apte çoktan-çok manialarnı yenip, hasta anasınen beraber Krasnoyarsk ulkesine Usein Osmanoviçke kelip kavuşmağa nail ola. Bu surğunlikteki ayatta Usein Kurkçinin bir oğlu Server ve bir kızı Dilyara doğalar. Mında o korantasınen beraber 1955 senesi Eylule kadar surğunlikte ekinci kere buluna. 1957 yenesi reabilitirlene. Boyleliknen,edebiy tilimiznin buyuk mutehassısı Usein Kurkçinin en mahsuldar çalışacak yılları, yani on yedi yılı bastırıklarda ve lağerlerde keçti.

Sürgünlikten azat olunğan soñ, 1965 senesine qadar Marğılan şeerinde Rus tili ocası olıp çalıştı.

Men Usein Kürkçini ilk kere 1974 senesi «Lenin bayrağı» gazetesinde körgen edim. O mında eki kün edebiy tilimizge bağışlanğan lektsiyalar oquğan edi. O lektsiyalar mende buük teessurat qaldırğan ediler. Soñra o lektsiyalar doquz maqale olaraq gazetada basılğan ediler, 1986 senesi ise «Fikir incileri» serlevanen ayrı kitap olaraq neşir etilgen ediler.

Yetmişinci yıllarda Usein Kürkçi Qırımtatar tiliniñ imla qaidelerini ve frazeölogiya luğatını tertip etkeni aqqında Lenin bayrağı müarririyetiniñ haberi bar edi. İmla meselelerini mıtlaqa acele surette çezmek kerek edi. Çünki o vaqıtta gazetada ve «Yıldız» mecmuasında aynı sözler çeşit-çeşit yazıla edi. Em de imla meseleleri çezilmegeni lugatlarnı tertip etüv işini de çanalata edi. Şunıñ içün 1982 senesi gazetamıznıñ o vaqıttaki müarriri Timur Dağcınıñ teşebbüsinen müarririyetiizde tilimiznen bağlı olğan alimler – Usein Kürkçi, Memet Umerov, Ayder Memetov, Seitmemet Mujdabayev em de yazıcılar ve jurnalistlerniñ işitirakinen toplaşuv keçirilgen edi. Toplaşuvda cumleden Usein Kürkçige «İmla qaideleri» ni derc etmek içün azırlamaq; filölogi ilimleri namzetleri M. Umerovğa. A. Memetovğa. S. Mujdabayevge ve yazıcı Çerkez-Alige U. Kürkçiniñ «Qırımtatar tiliniñ frazeölogizmler luğatı»na taqrizler yazmaq avale etilgen edi.

Usein ağa «İmla qaideleri» eserini qısqa vaqıt içinde azırlap, müarririyetimizge yolladı. Olar gazetamızda «Qırımtatar tili imlasına dair teklifler» serleva asıtnda 1988 senesi avgust 18-den 1989 senesi aprel 4-ke qadar derci etildi. M. Umerov, A. Memetov, S. Mujdabayev ve Çerkez-Ali bir ay içinde U. Kürkçiniñ «Frazeölogizmler luğatı»na , bazı bir qaydlarnen, musbet taqrizler yazdılar. Lakin bu luğatnıñ kölemi buük olğanı (tahminen 100-105 basma tabaq) sebebinden. O zamanda onı planğa kirsetmek imkanı bile olmadı. Söz sırası, bu luğatnı İ. gasprinskiy adına cumhuriyet Qırımtatar kitaphanesiniñ müdiri Ayder Emirov 1998 senesi Marğılanğa barıp U. Kürkçiniñ kiyevinden alıp kelgen edi. Lakin o alya daa neşir etilmeyip, kitaphaneniñ arhivinde yata

Sekseninci yıllarda Usein Kürkçi daa başqa müim işler yaptı: «Rusça-Qırımtatarca ve Qırımtatarca - Rusça frazeölogizmlerniñ ekvivalent (tıpqınlıq) luğatları»nı ve «Qırımtatar tiliniñ grammatika terminleri luğat»nı tertip etti. (Men bu luğatlarnıñ kartotekasını onıñ evinde qapaqlı qutular içinde körgen edim). Nefis edebiyatımıznı yahşı bilgen mutehassıs olaraq, ozü de acayip ikayeler yazdı. Sekseninci senelerde «Yıldız» mecmuasında Usein oca imzası ile basılgañ dulber edebiy tilimizde yazılğan ikaelerini («Kopçeklernin davuşları altında», «Koryuşyuv», «Yarıklı şey») okuyabilirsiniz.

Belli yazıcılarımız Şamil Alyadin. Eşref Şemi-Zade ve digerleri Usein Kürkçini pek urmet ete, onıñnen mektüpleşe ve tilimiz, yazğan eserleri hususında aqıl tanışa ediler.

Sekseninci-doqsanıncı yıllarda Usein ağa çoq facialarnı başından keçirdi: omür arqadaşı Emine apte Marğılanda, doğmuş qardaşı İsmail Kürkçi Moskvada vefat ettiler, 1983 senesi oğlu Server Qırımda Tarhankut yalısındaki qayalarda alpinistik meşğuliyetinde elak oldı (Voinka köünde defn etildi), qızı Dilyara Marğılanda vefat etti.

Bu qadar azap-facialarnı başından keçirse de, omrüniñ soñunace temiz qalpli insan olaraq qaldı. 1996 senesi Kasım 27-de Marğılanda vefat etti.

Teessüf ki, biz edebiy tilimizniñ buük ustası, alicenap insannı Vatanımızğa qaytarıp olamadıq.

Yazarın Adı: Ş. ASANOV - KIRIM
KALGAY Dergisi, Nisan – Mayıs – Haziran 2005, Sayı: 36, Sahife 14 – 15 - 16




Siz de biyografi.net'te yer alabilirsiniz
"
İyi ki, biyografi.net var!" 



biyografi.net
    İngilizce Biyografi
   English Biography

    ünlü kadınlar

   Nasreddin Hoca
  ben de biyografi.net'teyim
  fıkralardan seçmeler



   Makaleler
   Yüzellilikler Listesi
   ULUSLARARASI “İPEK YOLU’NUN YÜKSELİŞİ VE TÜRK DÜNYASI” BİLGİ ŞÖLENİ
   OSMANLI PADİŞAHLARI SIRALAMASI
   33 yazarın Türk Çocukluğu
   MAHMUT ÇETİN HAKKINDA YAZILANLAR
   1 KASIM 2015 SEÇİMİ MİLLETVEKİLİ LİSTESİ
   7 HAZİRAN 2015 SEÇİMİ MİLLETVEKİLİ LİSTESİ
   100. Yılında Balkan Harbi
   MHP Milletvekili Aday Listesi 2015
   Ak Parti Milletvekili Aday Listesi 2015

  Biyografik Takvim
ocak şubat mart
nisan mayıs haziran
temmuz ağustos eylül
ekim kasım aralık

    Tanıtım

    Tanıtım

   İletişim
BİYOGRAFİ NET YAYINCILIK
Tel: 0542 235 72 49



biyografi.net@gmail.com

İkitelli Vergi Dairesi
11452255634
Tasarım: Nihat Çeliker www.webofisi.com  

 

Ana Sayfa İletişim Künye Bu Sayfayı Yazdır Sık Kullanılanlara Ekle E-ticaret Kpss Kitapları
Powered By Webofisi.com